Nguyên nhân nào đằng sau việc nông dân Việt luôn bị động và bất lực trước biến động giá nông sản?

Mới đây, do tác động của đại dịch Corona (tên mới là SARS-COV-2), tình hình nông sản xuất khẩu qua Trung Quốc gặp nhiều khó khăn.

Hầu hết đối tác phía Trung Quốc không nhận hàng do chính sách phòng dịch của cả Trung Quốc lẫn Việt Nam. Điều này tiếp tục là một nguyên nhân khiến nông dân Việt rơi vào khó khăn.

Đây không phải là lần đầu tiên tình trạng này xảy ra. Hàng năm, các cuộc giải cứu nông sản lớn có nhỏ có đều đặn diễn ra. Tâm lý “được mùa mất giá, được giá mất mùa” luôn ám ảnh bà con nông dân Việt. Từ đó có thể thấy sự bị động và bất lực của nông dân Việt trước thay đổi về giá. Vậy đâu là nguyên nhân chính cho việc này?

Kênh phân phối chủ yếu là qua thương lái

Kênh phân phối chủ yếu là qua thương lái

Nông dân hiện nay chủ yếu bán lại cho thương lái theo giá sỉ và mức giá này thường biến thiên theo nhu cầu của thị trường. Riêng đối với một số mặt hàng như thanh long thì còn nguy hiểm hơn nhiều với tỷ trọng xuất khẩu lên tới 90% thì mức giá mua vào của các thương lái lại bị phụ thuộc nhiều vào các nhà thu mua bên Trung Quốc.

Nguyên nhân là do không có nhiều công ty chịu tới vườn mua trực tiếp nên nông dân đành phải bán cho thương lái với mức giá thấp dù là được mùa. Ngoài ra, nông dân cũng có tâm lý không muốn ký hợp đồng với các công ty do họ sẽ không lời nhiều khi nông sản tăng giá.

Bẫy tăng giá của thương lái Trung Quốc

Anh Vượng, một chủ vườn thanh long ở Long An cho biết: “Hàng năm các đầu mối Trung Quốc thường liên kết với nhau để cố tình tăng giá nhằm xả hết hàng trong kho. Đầu tiên họ sẽ tăng giá mua thanh long, bà con nông dân thường sẽ ôm hàng đợi đỉnh giá. Khi giá đã đủ cao, họ sẽ xả kho với giá thấp, làm bà con nông dân phải ôm hàng không ra được hoặc phải chịu lỗ bán giá thấp.”

Đây cũng thường là nguyên nhân mà ngay cả vào những lúc được mùa, nông dân vẫn phải chịu cảnh thua lỗ. Được biết do thị trường Trung Quốc chỉ có khoảng ba đầu mối nhập khẩu lớn nên họ dễ dàng liên kết để làm khó nông dân Việt.

Giải pháp triệt để, lâu dài nào cho nông sản Việt

Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn cho rằng chính quyền địa phương cần nâng cao nhận thức cho bà con nông dân, không để bà con lọt vào “bẫy” giá của thương lái. Ngoài ra, cũng cần xây dựng hệ thống kho bãi chuyên nghiệp với sức chứa lớn để bảo vệ nông sản không bị rớt giá dù được mùa hay mất mùa.

Giải pháp triệt để, lâu dài nào cho nông sản Việt

Các doanh nghiệp cũng cần nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng nhu cầu của những thị trường lớn như Châu u, Nhật Bản… nhằm tìm đầu ra cho nông sản ở những thị trường khác chứ không chỉ xuất sang Trung Quốc. Như vậy nông sản Việt sẽ có nhiều lựa chọn và được bảo vệ bởi quy luật cạnh tranh về giá.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng nên có các chính sách hỗ trợ chia sẻ với bà con nông dân bằng các hợp đồng định giá. Song song đó, phát triển các sản phẩm mới, định hướng xuất khẩu sản phẩm chế biến thay vì nông sản tươi cũng là những giải pháp thiết thực để thoát khỏi sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc.

Với những chính sách của chính quyền và sự hợp tác của doanh nghiệp nông sản địa phương, rõ ràng một tương lai ổn định và chủ động cho nông sản Việt sẽ không còn là điều gì quá xa vời nữa. Bà con nông dân cũng có thể an tâm hơn vào những vụ mùa mà không lo về giá.

Bạn đang cần tìm xe tải chở hàng? Tra cứu giá cước với LOGIVAN!